MİGREN VE BAŞ DÖNMESİ

MİGREN VE BAŞ DÖNMESİ

Baş dönmesi insanı günlük aktivitelerinden uzaklaştıran, zaman zaman paniğe sokan bir problemdir. Birçok baş dönmesi sebebi vardır. KBB hekimliğinde en çok karşılaşılan sebep halk arasında kristal hastalığı olarak tabir edilen BPPV’dir.  Yatağa yatarken, yataktan kalkarken, ayakkabılarını giymek için eğildiklerinde veya başlarını kaldırdıklarında kısaca baş hareketleriyle ortaya çıkan vertigo ile ortaya çıkar. Baş dönmesi 5-15 saniye  sürer ve az kişide 1 dakika veya üstüne çıkabilir. Bu problem KBB doktoru tarafından yapılan yerleştirme manevraları (epley, semont…)ile çoğu hastada ilaç kullanmaya bile gerek düzeltilir.

Toplumda %3,2 hastada migren ataklarına vertigo eşlik eder. Herhangi bir yaşta karşımıza çıkabilen bu hastalık genelde kadınlarda daha sık görülmüştür. Vertigo atakları saniyelerle günler arasında değişir, beraberinde baş ağrısı mevcuttur fakat illa olması şart değildir. Bu sebeple çoğu zaman yanlış tanı konabilmektedir. Tedavi olarak migren ataklarının engellenmesi amaçlanır.

Vestibüler migren baş dönmeleri arasında sık gözüken fakat doktorlar tarafından tanısı çok zor konulabilen bir hastalıktır.  Vestibüler migren BPPV ile sıklıkla karışabilir. Baş dönmesinin kronik bir nedeni olan Menier hastalığının baş ağrısıyla seyreden migren formu vardır.  Özellikle kesin migren tanısı olmayan hastalarda tanı koymak zordur. Ülkemizde migren maalesef iyi tanınan bir hastalık değildir ve bu hastalar sıklıkla kendilerini sinüzit zannederler.

Vestibüler migren tanısı için 2004 kriterlerine göre migren tanısı olması ve vertigo ataklarının başka nedenlerden kaynaklanmadığının gösterilmesi gerekir. Kesin VM tanısı için orta şiddette tekrarlayan baş dönmesi ataklarına en az iki kez foto-fonofobi ( ışık ve gürültü hassasiyeti) ve görsel ve diğer auraların eşlik ettiği migren tipi baş ağrısı eşlik etmesi gerekir. Olası VM tanısı için ise orta şiddette tekrarlayan baş dönmesi atakları ve vestibüler semptomlar sırasında migren benzeri yakınmalara, atakların %50’sine migren tetikleyicilerinin neden olması, atakların %50’sinden fazlasının migren ilaçlarına yanıt vermesi gibi özelliklerden birinin eşlik etmesi gerekir.

Bu hastalarda baş ağrısı ile veya hiç baş ağrısı olmadan vertigo ve eşlik eden bulguların görüldüğü krizler halinde gelen ataklar vardır.  Çoğunlukla genç ve orta yaş bayanlarda görülür. Genellikle adet dönemlerine rastlayan krizler görülür.  Bu hastalarda baş dönmesine ışık hassasiyeti, ses hassasiyeti, görsel ve diğer uyuşma, algı bozukluğu gibi auralar eşlik edebilir. Çeşitli yiyecek ve içecekler atağı tetikleyebilir.  İşitme kaybı ve tinnitus vestibüler migrende  sık görülmez.

Baş dönmesi yakınması ile başvuran hastalardan baş ağrısı yakınması olup olmadığına dair hastaya mutlaka sorulmalıdır. Daha önceden kesin migren tanısı olan bir hastada ya da baş ağrıları olan ama migren tanısı konmamış bir hastada, en sık vertigo nedeni olan kristal hastalığı dışlandıktan sonra vestibüler migren akla gelmelidir.

Çocuklarda Vestibüler Migren

Migren ve vertigo birlikteliği son yıllardaki çalışmalardan önce de, migren ve vertigo bağlantısı hakkında ipuçları vardı. Çocukluğun benign paroksismal vertigosu ve yetişkinlerin benign tekrarlayan vertigosu, iyi bilenen migren eşdeğerleridir.

Çocukluğun benign paroksismal vertigosu; dengesizlik atakları, anksiyete, sıklıkla nistagmus ve kusma ile belirli bir tablodur. Sağlıklı çocuklarda tekrarlayan bir tablo şeklinde görülür. Vertigo atakları sonlandıktan sonra bu çocuklarda daha sonra migren geliştiği gösterilmiştir. Çalışmalar bu çocukların birinci derece yakınlarında migren iki kat artmış oranda olduğunu bildirmektedir.

 Tanısı Nasıl Konulur?
Vestibüler migren hastalarına farklı ve yanlış tanılar konulabilmektedir. Kulak burun boğaz ve nöroloji doktorlarının bu konuda birlikte çalışması bu hastalığın tanısı ve tedavisinde fayda sağlamaktadır. Bir kişiye “vestibüler migren” tanısı koyabilmek için, vertigonun altında başka bir hastalık yatmadığına emin olunmalıdır. Beyin ve iç kulak arasındaki sinirler üzerinde baskı yapan tümör, damar tıkanıklığı, MS (multipl skleroz) gibi hastalıkların varlığı araştırılmalıdır.  Migren tetikleyicilerinin (şarap, kuruyemiş, adet dönemi gibi) atakları başlatması da tanıyı destekleyicidir. Ayrıca atakların %50’sinden fazlasının migren ilaçlarına yanıt vermesi de vestibüler migren lehine değerlendirilir. Taşıt tutması ve ailede migren öyküsü bu kişilerde mutlaka araştırılmalıdır.

Tedavide neler yapılır?
 Vestibüler migrende kanıtlanmış bir tedavi seçeneği yoktur, öncelikle migren ataklarının sıklığı azaltılmalıdır. Migreni tetikleyici etken olarak bilinen; uyku düzensizliği, çikolata, tuz, kırmızı şarap, kafeinli kahve, soda,  peynir, Monosodyum glutamatlı yiyecekler,  ,kuruyemiş, aşırı stres,  parlak ışık, yoğun koku, yüksek ses gibi duyusal uyaranlardan uzak durulmalıdır. Hastaların 20 yaş dişleri çeneyi baskılayarak ağrıyı tetikliyor olabilirler. Bu yüzden 20 yaş dişlerinin kontrol edilmesi ve çekilmesi gerekebilir.  İlaç olarak beta reseptör blokerleri, kalsiyum kanal blokerleri, idrar sökücüler, trisiklik antidepresan ilaçlar, antiepileptik ilaçlar kullanılabilir. Migren menstrüel dönemlerle ilişkilendirildiğinde, menstrüasyon zamanında tuz alımını kısıtlamak yardımcı olabilir